۳ سپتامبر ۲۰۲۶ - یک مطالعه تصادفیسازیشده اخیر که در «مجله غدد درونریز و متابولیسم هند» منتشر شد، نشان میدهد که دیابت نوع ۲ در مراحل اولیه، بهجای مدیریت صرف، میتواند بهطور فعال معکوس شود. این مطالعه با استفاده از پروتکل فشرده دارویی بصورت سرپایی و اصلاح سبک زندگی، به نرخ موفقیت چشمگیر ۳۱.۰۴ درصد در رسیدن به بهبودی (Remission) دست یافت.
با توجه به محدودیتها و عوارض عملی مرتبط با جراحی متابولیک و برنامههای کاهش وزن شدید، دکتر والیا و همکارانش، یک رویکرد دارویی فشرده و موقت را برای رسیدن به بهبودی در دیابت نوع ۲ ارزیابی کردند. محققان در این مطالعه بررسی کردند که آیا یک رژیم دارویی ۳ ماهه با هدف رفع «گلوکولیپوتوکسیسیته» (سمی بودن محیط گلوکز و چربی برای سلولها) میتواند عملکرد سلولهای بتای پانکراس را بازیابی کند یا خیر.
محققان در این مطالعه تصادفیسازیشده و تکمرکزی، ۲۹ فرد بزرگسال را که اخیرا به دیابت نوع ۲ مبتلا شده(با سابقه بیماری کمتر از ۵ سال، سطح HbA1c کمتر از ۸.۵٪ و بدون بیماریهای زمینهای شدید) و تاکنون تحت درمان با انسولین نبودند، بررسی کردند. بیماران برای ۳ ماه تحت کنترل دقیق قند خون قرار گرفتند؛ گروه مداخله از داروهای متفورمین، داپاگلیفلوزین، یا لیراگلوتاید، و گروه کنترل از داروهای متفورمین، گلیمپیرید، یا ویلداگلیپتین، استفاده کردند. پس از این مرحله فعال، تمامی داروها به مدت ۳ ماه قطع شد تا پیامد اصلی مطالعه، یعنی «بهبودی پایدار» (تعریفشده بهعنوان HbA1cکمتر از ۶.۵٪ بدون مصرف دارو) ارزیابی شود. این ارزیابی با انجام تست تحمل غذای مخلوط و تست امپدانس بیوالکتریکی پشتیبانی شد.
یافتههای کلیدی بالینی این مطالعه عبارتند از:
· نرخ بهبودی:محققان دریافتند که ۲۸.۵۷٪ از بیماران در گروه مداخله فشرده و ۳۳.۳۳٪ در گروه کنترل فعال، سه ماه پس از قطع کامل داروها همچنان در وضعیت بهبودی باقی ماندند.
· کاهش وزن:کاهش قابلتوجه توده بدنی در هر دو گروه مشاهده شد؛ گروه مداخله بهطور میانگین ۴.۹ کیلوگرم و گروه کنترل ۳.۰ کیلوگرم کاهش وزن داشتند.
· بازیابی سلولهای بتا:نتایج نشان داد افرادی که به بهبودی پایدار رسیدند، شاخص عملکردی سلولهای بتای بسیار بالاتری داشتند (۵.۲۵ در برابر ۲.۰۴) که نشاندهنده احیای عملکردی این سلولهاست.
· حساسیت به انسولین:مقاومت به انسولین در گروه بهبودیافته بهطور قابلتوجهی کاهش یافته بود (شاخص HOMA-IR، ۲.۰۹ در برابر ۳.۷۲ در افرادی که دچار بازگشت بیماری شدند).
· عوارض جانبی:علائم گوارشی گذرا در گروه مداخله بیشتر دیده شد (۷۲.۷۳٪ در برابر ۱۵.۳۹٪)، اما در این گروه هیچگونه افت قند خون (هیپوگلایسمی) رخ نداد، در حالی که در گروه کنترل دو مورد گزارش شد.
نتایج نشان میدهد که درمان دارویی فشرده کوتاهمدت همراه با اصلاح سبک زندگی میتواند بهطور مؤثری «گلوکوتوکسیسیته» را کاهش داده و مسیر بهبودی پایدار را برای نزدیک به یکسوم بیماران فراهم کند. دستیابی به قند خون نزدیک به نرمال، راهکاری عملی و سرپایی برای تغییر روند بیماری بدون نیاز به وابستگی دائمی به دارو ارائه میدهد.
محققان در پایان نوشتند: متخصصان سلامت میتوانند مدیریت دارویی فشرده را در مراحل اولیه بهعنوان یک استراتژی خط اول برای معکوس کردن بالقوۀ دیابت در مراحل اولیه در نظر بگیرند، بهجای اینکه صرفاً بر کنترل علائم در تمام طول عمر تمرکز کنند. با وجود نتایج امیدوارکننده، این مطالعه به دلیل حجم نمونه کوچک و دوره پیگیری نسبتاً کوتاه محدودیتهایی دارد، اما مسیری هموار برای مطالعات بالینی گستردهتر جهت تأیید این امکانات درمانی تحولآفرین ایجاد کرده است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/early-type-2-diabetes-achieves-remission-with-intensive-outpatient-pharmacotherapy-rct-177556